Geniet van wellness met overnachting
 Terug

Fikka & Hyggen

09/12/2016
e Scandinaviërs kennen de kunst van het leven. Bij de Denen heet dit 'hygge', de Zweden noemen het 'lagom'. Met het eerste concept maakten we dit najaar al uitgebreid kennis dankzij de veelheid aan literatuur die daarover onze boekenwinkels bereikte.
 
Lees ook: Waarom de Denen zo gelukkig zijn: de kunst van het leven ontrafeld
Maar ook de Zweden hebben hun eigen geluksfilosofie. Die is samen te vatten in het woord: 'lagom'. Lagom betekent zoiets als 'niet te veel, niet te weinig, net goed', of ook nog 'optimaal, adequaat'. Je kan bijvoorbeeld een lagom aantal vleesballetjes in je bord hebben of in een lagom huis wonen.
 
De lagom-mentaliteit heeft al dan niet terecht in Zweden en ver daarbuiten bijna mythische proporties aangenomen, die weerklinken in de vaak gebruikte uitdrukking 'Lagom är bäst', ( 'Net genoeg is het beste'). Je kan het vergelijken met het Engelse 'Less is more', wat door critici weleens als middelmatigheid en conformisme omschreven wordt, maar door fans van lagom (vooral de naar geluk zoekende niet-Zweden) beschouwd wordt als een 'duurzaam alternatief voor de graaicultuur en het consumentisme, de vereenzelviging van een minder competitieve, meer medelevende maatschappij waarin consensus en gelijkheid centraal staan'.
 
Een jurkje van H&M?
 
Misschien ben jij wel lagom zonder het zelf te weten? Heb je een jurkje van H&M? Of een Billy Boekenkast van Ikea? Deze Zweedse bedrijven gebruiken lagom - paradoxaal genoeg - voor een eigen soort ideologisch geïnspireerd consumentisme waarbij je functionele kleren of meubels koopt, die leuk zijn, maar toch ook weer niet té leuk... Goed genoeg.
 
DELEN
Zweden verkiezen middelmatigheid, balans en collectiviteit boven individualisme, hiërarchie en overwerk.
Maar wat heeft lagom nu te maken met het vermijden van een burn-out? Hoewel ze gedreven zijn en hard werken, vinden Zweden bijvoorbeeld niet dat ze één moeten zijn met hun job. Ze verkiezen middelmatigheid, balans en collectiviteit boven individualisme, hiërarchie en overwerk. Ze werken met andere woorden niet te weinig, maar ook niet te veel. Zo liggen de meeste Zweedse bedrijven er verlaten bij na 17 uur. Ook Zweedse werkgevers onderschrijven het belang van een goede werk-privébalans door hun werknemers bijvoorbeeld een fitnessabonnement en flexibele uren te geven in functie van de kinderen. Ze geven hun personeel vertrouwen door hen af en toe vroeger te laten vertrekken zodat ze, wanneer nodig, meer geneigd zijn dat extraatje meer te doen voor het bedrijf.
 
Ook de protestantse achtergrond van de Zweden, met een strenge arbeidsethiek en veel discipline, speelt een rol in de strikte scheiding tussen werk en vrije tijd. Door werk en privé duidelijk te scheiden, hebben de Zweden meer rust en wordt de kans op burn-outs kleiner. .
 
Zweden hebben ook 25 wettelijke vakantiedagen terwijl heel wat grote bedrijven hun werknemers zelfs nog meer vrijaf geven. Daarnaast experimenteert het land al langer met de 6-urendag. In heel wat bedrijven en organisaties die de verandering al hebben ingevoerd, merkt men dat het personeel gelukkiger, productiever en creatiever is. Het is een bewijs voor de stelling dat wanneer het personeel zich beter voelt, ze ook beter gaan werken. Een win-winsituatie, dus.
 
Een door de overheid gesubsidieerd experiment is bijvoorbeeld het rusthuis van Svartedalen in Götenburg. Daar werken 68 verpleegsters sinds februari 2015 gedurende een periode van twee jaar zes uur per dag voor een 8-urenloon. Bedoeling is om te zien of een kortere werkdag de productiviteit doet toenemen. Uit voorlopige gegevens van het personeel in Svartedalen en een controlegroep blijkt dat verpleegsters die zes uur per dag werken de helft minder ziek zijn dan de controlegroep. Bovendien zijn ze 2,8 keer minder geneigd om verlof te nemen in een periode van twee weken.
 
'Als de verpleegsters meer aan het werk en gezonder zijn, doet dat de continuïteit in de instelling stijgen', zegt een van de onderzoekers van het project. 'Dat betekent een hogere kwaliteit van de zorg.' Minder verrassend is dat de verpleegsters 20 procent gelukkiger zijn en meer energie hebben in hun werk en in hun privéleven. Dit resulteert in 64 procent meer activiteiten met de bewoners van het rusthuis.
 
Koffie met taart
 
Waarom de Zweden amper burn-outs kennen
© iStockphoto
 
En wie Zweden zegt, zegt natuurlijk ook 'fika'. Fika is de beroemde Zweedse koffie-met-taart-pauze op het werk. De fika is heilig in Zweden en wordt zo'n twee tot drie keer per dag gehouden op vastgezette tijden. In veel bedrijven is het zelfs verplicht, want soms ontstaan de beste ideeën tijdens de koffiepauze. Bovendien heerst in Scandinavië een discussiecultuur met een redelijk vlakke hiërarchie waardoor iedereen zijn zegje durft te doen tegen de baas. Belangrijk voor de werfsfeer en de motivatie.
 
DELEN
De fika is heilig in Zweden en wordt zo'n twee tot drie keer per dag gehouden op vastgezette tijden.
Maar fika is meer dan een leuke babbel met een latte en roomsoes in de hand. In Zweden betekent het een moment om te vertragen en de goede dingen van het leven te waarderen. Er hoeft zelfs geen koffie aan te pas te komen. Je kan het alleen doen, met collega's of met vrienden, thuis op de bank, op het werk of in een park. Het belangrijkste is dat je het doet, dat je even nadenkt over wat je aan het doen bent. Even op de rem gaan staan en halt houden. Het is een luxe in deze hectische wereld.
 
Waarom de Denen zo gelukkig zijn: de kunst van het leven ontrafeld
12/10/16 om 15:56 - Bijgewerkt om 17:14
Binnenkort slaan we allemaal aan het 'hyggen', de Deense manier van genieten van het leven. Getuige het groot aantal boeken dat deze herfst over het concept op ons afkomt. Haal uw schapenvelletje alvast maar uit de kast.
2492
Keer gedeeldDeel op FacebookDeel op TwitterDeel op Google+Deel op LinkedInVerzenden via mail
reacties23
Afdrukken
Waarom de Denen zo gelukkig zijn: de kunst van het leven ontrafeld
© iStock
 
We weten het ondertussen: als de lijstjes van gelukkigste mensen ter wereld bekend worden gemaakt, staan de Denen doorgaans ergens bovenaan. Dat heeft te maken met de uitstekende werking van de sociale zekerheid, de goede gezondheidszorg en het prima onderwijs in het land, maar ook hoe de arbeid is georganiseerd. Denen werken officieel 37 uur per week, maar recente OESO-cijfers wijzen uit dat dat slechts 33 uur is. En toch is Denemarken bij de productiefste landen van Europa. Door de sterke sociale zekerheid zijn mensen niet zo bang om hun baan te verliezen. En doordat er minder angst is, zijn ze ook gelukkiger en daardoor productiever.
 
DELEN
Denen werken officieel 37 uur per week, maar recente OESO-cijfers wijzen uit dat dat slechts 33 uur is.
Maar omdat de Denen maar zo'n zes uur per dag aan het werk zijn, kunnen ze zich daarnaast ook concentreren op andere zaken. En dan komt de zogenaamde 'hygge' in beeld, een fenomeen dat zich in het Nederlands moeilijk laat omschrijven. De term komt van het Oud-Noors, de taal van de Vikingen, en verwijst naar het gevoel van het vinden van een schuilplaats na een lange dag in de vrieskou te hebben vertoefd. Hygge is verwant met het Engelse woord 'hug' en veronderstelt de aanwezigheid van andere mensen. Het is haast onmogelijk om 'hygge' te ervaren wanneer je alleen bent.
 
Hoewel 'schuilen' nog steeds een hoofdrol speelt, vertaalde de Deense actrice Marie Tourell Søderberg het concept in haar boek 'Hygge: The Danish Art of Happiness' naar een meer hedendaagse wereld. Doordat de overheid zo goed georganiseerd is, kunnen de Denen zich volgens Søderberg concentreren op andere zaken zoals de dingen die de ziel bevredigen (familie en vrienden uitnodigen voor een etentje), maar krijgen ze ook de mogelijkheid om dingen te creëren en te ontwerpen en met een open blik naar de wereld te kijken. 'Het gaat niet de hele tijd over "overleven", maar ook over "leven", verduidelijkt Søderberg.
 
DELEN
Het is haast onmogelijk om 'hygge' te ervaren wanneer je alleen bent.
Mara hoe doe je dat precies, dat 'hyggen'? 'Het belangrijkste is om de dingen los te laten', zegt Søderberg. 'Hoewel je een zekere vorm van organisatie in je leven nodig hebt, kan je de gezelligheid niet forceren.' Hygge kan bovendien in een mum van tijd verdwenen zijn, wanneer iemand bijvoorbeeld iets verkeerds zegt. Toch zijn er aantal praktische hulpmiddeltjes die de hygge kunnen aanwakkeren.
 
Eten en kaarsen
 
Zo is eten van essentieel belang omdat dat mensen bijeenbrengt. 'Dat betekent dan weer niet dat je moet stressen over de bereiding van een driegangenmaaltijd voor een hoop vrienden', zegt Søderberg. 'Het hoeft allemaal niet zo chic te zijn'. Steek wat kaarsen aan en laat de avond op zijn beloop gaan of nestel je op een donkere, regenachtige dag met een aantal vrienden in de zetel met een kop warme chocolademelk.
 
Kaarsen zijn een tweede hulpmiddel om tot hygge te komen. Ter illustratie, elke Deen brandt maar liefst zes kilo kaarsen op per jaar. Dat is dubbel zoveel als de tweede in de ranglijst van kaarsenbrandende landen in Europa, Oostenrijk. Denen nemen zelfs hun kaarsen mee op vakantie. De warme vlammen dragen bij tot een knusse sfeer waarbij ook de interieurinrichting belangrijk is. Denen weten hoe ze hun huizen op een persoonlijke manier kunnen omvormen tot aangename, gezellige omgevingen met heel veel dekens, dierenhuiden en andere natuurlijke materialen. Door het koude weer zitten ze immers een groot deel van het jaar binnen. Vandaar ook de populariteit van Deens design, ook in de rest van de wereld. Maar hygge bekom je dan weer niet door een vast omlijnd soort spulletjes te kopen in de winkel. Het is geen Ikea-bouwpakket dat je zomaar kan bestellen en installeren. Het is iets dat moet groeien.
 
DELEN
Hygge is geen Ikea-bouwpakket dat je zomaar kan bestellen en installeren.
Hygge is ook deels verantwoordelijk voor de legendarische geslotenheid van de Denen, zo staat te lezen in een ander boek over het fenomeen, The Little Book of Hygge van Meik Wiking. Het is allesbehalve hygge als er te veel nieuwe mensen op een evenement komen opdagen, zo schrijft hij.
 
Bedreigd
 
Maar hygge wordt ook bedreigd. Volgens Søderberg staat de Deense sociale zekerheid onder druk door de vluchtelingencrisis en zal de Deense manier van leven in de toekomst erg te lijden krijgen onder de klimaatverandering. En de gezondheids- en fitnessrage, die ook in ons land welig tiert, zal ertoe leiden dat de Denen misschien liever niet meer met vrienden willen afspreken uit vrees dat ze niet de juiste voeding voorgeschoteld zullen krijgen.
 
De recente boeken over de kunst van het gelukkige leven in Denemarken zijn hoofdzakelijk gericht op de Britse en de Amerikaanse markt, waar een brexit en een mogelijke 'Trumpocalypse', de bevolking doet hunkeren naar wat warmte. Dat wil evenwel niet zeggen dat wij ons niet onder een Deens dekentje mogen nestelen met een van deze exemplaren. Maak het vooral gezellig! (TE)